Turismoen argazkia
Udaberrian argitaratu du Argiak Turismoa. Desazkundera bidaia liburua, Donostiako Bizilagunekin taldeko Asier Basurtok idatzia. Liburua jendarteratzeko zer hobeto gaiaz tokian toki hitz egitea baino, turistifikazioaren gaia lantzen duten eragileekin solasean. Hala egin dugu, ordubeteko hizketaldi atseginak sortuta. Bilbon, Iruñean, Sopelan eta Gasteizen entzundakoak dira testura ekarritakoak. Erretratu bat da Euskal Herriko panoramarena, argazkien atzeko aldearena. Turismo bidaiaren atzeko argazkia.
Euskaraberri / Baskultur.info: Turismo bidaiaren atzeko argazkia: Bi pertsona Donostian, Kontxako badian, argazki bat egiten. (argazkia foku / Argia aldizkaria)
(2026-08-17)
EUROPAKO BATASUNAK MIGRAZIO POLITIKAK
Espainiako Gobernuak eskatuta, EBk ezohiko bilera egin du Ceutako (Espainia) migratzaileen krisiaren harira. Bileran 27 herrialde kideak ados agertu dira mugetako kontrolak "indartzearekin" eta migrazioak kontrolatzeko "neurriak" hartzearekin. Ceutan (Espainia) 72.000 migratzaileek Marokoren eta Espainiaren arteko muga gurutzatu ostean, EBko zenbait herrialdek kezka agertu dute, EBko migrazio politikak jomugan jarrita, eta nazioarteko eskuin muturraren migratzaileen aurkako diskurtsoa elikatu du. Bada, EBko Barne ministroek ezohiko batzarra egin dute eta kide guztiek aho batez esan dute Europako Batasuneko "mugak gogortu behar" direla: Frontex Europako mugetako Polizia Ceutara eramatea proposatu du eta itzulerak indartuko ditu, besteak beste.
Ekainean EBren Migrazio eta Asilo Ituna ezarri zuten indarrean, zeinak, besteak beste, migratzaileak jatorrizkoa ez den beste herrialde batera kanporatzea ahalbidetzen duen. Hilabeteren ostean, EBko 27 Barne ministroek aho batez onartu dute EBko mugak "indartu" behar direla. Hari horretatik, EB prest agertu da Ceutan Frontex Europako mugen kontrolerako agentziaren presentzia "areagotzeko". Nabarmentzekoa da hainbatetan salatua izan dela agentziaren "bortizkeria". Adierazi dute "kanporaketak indartuko" dituztela eta "kanpoko herrialdeekiko mugak gogortuko" dituztela. Era berean, iritzi diote jatorrizko herrialdeekiko "elkartasunean" sakondu behar dela. Gaineratu dute "aurretiazko alerta sistemak" ezarriko dituztela eta are gehiago kontrolatu "sare sozialetan partekatzen dena". Hain justu, migratzaileetako askok esan dute sare sozialetan ikusitako informazio faltsuak bultzatuta zeharkatu zutela muga.
KONTROL "TXIKIAGOAK"
Mugak indartzearekin lotuta, azken egunetan Frantziak biderkatu egin du Irun (Gipuzkoa) eta Hendaia (Lapurdi) arteko mugan eta Biriatuko (Lapurdi) mugan kokatutako polizia kopurua; 400 izatera iritsi dira. "Prebentziozko" neurriak direla esan du Pirinio Atlantikoetako suprefet Samuel Gesretek. Aitzitik, Irungo Harrera Sareak ARGIAri ziurtatu dio jada ez daudela aurreko egunetako jendarmeen kontrolak, nahiz eta "kontrol txikiak" egoten jarraitzen duten. "Azken egunetan kontrolak indartu direla sumatu dugu, baina gaur jada jaitsi dira. Kontrolak egoten jarraitzen dute, baina beti bezala, magrebiar edo arabiar itxura duena atzera bidaltzen dute", esan du Harrera Sareako kide Yon Arangurenek. Gertatutakoa zeresan handia ematen ari bada ere, Arangurenek adierazi du ez dutela "eraginik sumatu" haienean, eta aurreikusi du hala izaten jarraituko duela: "Ceutatik hona [Irunera] etortzeko bidea luzea da, itsasontzitik egin behar dute". Ordea, nabarmendu du Irunen "beti" dagoela mugimendua: "Egunero daude muga gurutzatzen saiatzen diren migratzaileak".
BALDINTZA TXARRETAN JARRAITZEN DUTE
Espainiako presidente Pedro Sánchezek eskatuta egin dute bilera, krisiaren lehen egunetan EBko 22 kidek Espainiako Gobernuaren migrazio politikak kritikatu ostean. Bileran, baina, "elkartasuna" helarazi diote Pedro Sánchezen gobernuari eta baloratu dute gobernuaren kudeaketa "azkarra eta eraginkorra" izan dela. Hortaz, "amaitutzat" eman dute krisia. Tokiko GKEk, aldiz, salatu dute Ceutan jarraitzen duten migratzaileek apenas dutela jatekorik eta edatekorik. Datuen arabera, 2.000 migratzailek jarraitzen dute hirian, asko errepideetan eta hondartzan, asilo esperoan. (argia-baskultur)
(2026-08-12)
HIPOKRISIA ETA APOROFOBIA
Inbutuaren legea espazio publikoan: hipokrisia politiko-instituzionala eta aporofobia. Dirudienez, Donostiako alkateak elkartasun komunitarioan aurkitu du bere etsai publiko berria. «Segurtasuna» bermatzeko eta kalean ordena gordetzeko aitzakiarekin, alkateak kalean ozta-ozta eta nekez bizi direnei zuzendutako afari solidarioak debekatzea erabaki du. Kontakizun ofiziala zaharra bezain aurrez ikus daitekeena da: janari plater bat zuzenean lotzea delinkuentziarekin, lapurretekin, istiluekin eta espazio publikoaren ustezko degradazioarekin, auzoa haserrearazi egiten duena, antza. Zigor diskurtso horri koartada teknikoa gehitu zaio orain: janariaren banaketa «osasun-arazo» gisa aurkeztea, elikagaien higiene edo trazabilitate faltan oinarrituta.
Maniobra politikoan benetan adierazgarria dena ez da udal txostenek diotena bakarrik, ezkutatzen eta aipatzen ez dutena baizik. Debekua dekretatzeko, alkateak Udaltzaingoaren, espazio publikoaren eta osasun publikoaren irizpenak erabili ditu. Udalaren beraren Gizarte Ongizate Sailak egindako txosten baten arrastorik ez, lerro bakar bat ere ez. Ikaragarria bezain sintomatikoa da: muturreko gizarte bazterkerian dauden pertsonei buruzko erabakia hartzeko, poliziari eta osasun ikuskatzaileei kontsulta egiten zaie, baina gizarteratze eta esku hartze teknikariak isilarazten dira. Hala ere, nahikoa da edozein arratsaldetan Parte Zaharrean paseatzea konturatzeko espazio publikoa ez dela hondatzen ezer ez daukanari janaria banatzeagatik. Erakundeen hipokrisiak eta arauen aplikazio selektiboak hondatzen dute. Lotsagarria da ikustea agintariek nolako sestra bikoitzarekin neurtzen duten gizalegea hirian. Herritarren enpatiari zorroztasun polizial eta administratiboaz jazartzen zaio, baina udalak beste aldera begiratzen du turisten eta ostalarien etengabeko arau hausteen aurrean:
(*) Turisten ilara amaigabeak, artatuak izateko zain, asko bide publikoan, lurrean kontsumitzen ari direla, denon espazioa okupatzeagatik kontrolik eta zigorrik gabe, gure kaleak de facto terraza erraldoi bihurtuz. (*) Ostalaritzaren aldeko tratua: entzungor gaueko zarataren gehiegikerien aurrean, kalean zaborrak neurriz kanpo pilatzearen aurrean, ordutegiak ez betetzearen aurrean, fatxadetan elementuak baimenik gabe jartzearen eta bide publikoaren pribatizazio oldarkorraren aurrean. (*) Bulegoetako irregulartasunak: nahita tiraderan zehapen espedienteak atxikitzen dituzten zinegotziak, sektore instituzional eta sozioekonomiko boteretsu jakin batzuei jarritako isunak ez sinatzeko. (*) Permisibitate susmagarria: barne txosten ofizialak, CVAIPen eta Arartekoaren ebazpenak bazter utzita; irregulartasun horiei buruzko bidezko auzo salaketek paperontzian amaitzen dute, edo denboran atzeratuta.
Legez kanpokoa zer den, arau-hauste administratiboa zer den edo udal-ordenantza bat ez errespetatzea zer den bereizten duen kontzeptu ildo fina aitzakia burokratiko hutsa bihurtu da. Ke gortina egoki bat, neurri horren atzean benetan dagoena ezkutatzeko diseinatua: klasismoa, elkartasunik eza eta aporofobia nabarmena. Udal araua modu asimetrikoan erabiltzen denean —gogorra eta zigortzailea babesgabearen aurka, adeitsua eta itsua irabazi ekonomiko pribatuarekin—, arauek eta ustezko legezkotasunak bizikidetza tresna izateari uzten diote, eta segregazio tresna bihurtzen dira. Etxerik gabeko jendearen elikadura administrazio hutsegite edo osasun arrisku gisa tratatzeak ez du bazterketa konpontzen; pobrezia ikusezin bihurtzen du soilik, hiriaren postal turistikoa deserosoa gerta ez dadin. Elkartasun hipokrita. Lesbosen edo Adarraren puntan, bai. Gure kaleetan, ez. Donostiak ez du kalean afaltzen dutenek eragindako segurtasun falta edo osasungarritasunaren arazorik; duintasun politikoko arazoa du, agintariek ogitarteko solidarioari jazartzea aukeratzen baitute, eta boteretsuaren arau-haustea babestea. (Xabier Arberas / BERRIA) (baskultur)
(2026-08-07)
ELKANO: INDARKERIA KOLONIALA
“Elkanori Ez” ekimenak elkarretaratzea egin du asteartean Getarian (Gipuzkoa), antzerkiaren "izaera espainiarra, arrazista eta kolonialista" salatzeko. Elkanoren lehorreratzearen berrinterpretazioa baino hiru egun lehenago egingo dute, ekimenaren hitzetan, "espektakulua" baino lehen. Elkanoren lehorreratzearen "izaera arrazista eta kolonialista" salatzeko, Elkanori Ez ekimenak elkarretaratzea egin du asteartean, abuztuaren 4an, Getariako (Gipuzkoa) Malkorbe hondartzan, 20:00etan, Elkanori ez, kolonialismoa salatu dezagun lelopean.
Lau urtean behin Getarian Elkanoren Lehorreratzea antzezten dute. Herri antzerkia da, 1522an Juan Sebastian Elkano San Lucar de Barrameda-ra (Cadiz, Espainia) iritsi zenekoari buruz, "lehen munduko bira" egin eta gero. Hain zuzen, ostiralean egingo dute, abuztuaren 7an. Ordea, ekimenak sareetan zabaldutako idatziaren arabera, "sarraski kolonial eta esklabista" omentzeko antzerkia da. Ekimenak salatu du antzerkia "espainiar nazionalismoaren" ikur gisa erabiltzen dela: "[Elkano] Gaztelako Koroaren espedizio kolonial baten parte izateaz gain, armadaren eta erregearen aldeko figura esanguratsuenetakoa izan zen. Eta oraindik ere izaten jarraitzen du". Azken urteetan, Elkano "humanista, euskaldun, itsasgizon noble eta berdinzale" gisa ezagutarazi bada ere, Elkanori Ez ekimenaren ustez, itsasgizonak "Espainiako monarkiaren, armadaren eta nazioaren" sinbolo izaten jarraitzen du.
KOLONIALISMOA ESPEKTAKULU
Ekimenak nabarmendu du historiako gertakariaren berrinterpretazioak iruditeria koloniala eta estereotipo arrazistak indartzen dituela, espedizio europearraren kontakizunean oinarritzen den horretan. "Herrialde ez europearrak homogeneoak eta estereotipatuak bezala irudikatzen dira, arrazializazioa eragiten duten ezaugarriak erabilita, adibidez, blacface eginez edo herrialde desberdinetako elementu kulturalak testuingurutik kanpo erabiliz", azaldu du. Horrek guztiak ondorioa du: "Beste behin, Europa historiako subjektu gisa kokatzea, eta kolonizatutako herrialdeak deshumanizatzea eta objektu bihurtzea". Antzerkiaren beraren funtsa salatzearekin batera, ekimenak azpimarratu du azken urteetan ekitaldiak "bultzada handia" jaso duela, turismoarekin lotutako interesak medio. Eta hortaz, antzerkiak, ondorio historikoen eta egungo jarraipenaz hausnartzeko balio beharrean, iragan koloniala "espektakulu" bihurtzen duela. (argia-baskultur)
(2026-08-05)
TEKNIKARIEN GREBA GASTEIZEN
Teknikariok: «Aldez aurretik jakin nahi dugu noiz eta zer ordutan lan egingo dugun». Ander Tejerina Teknikariok sindikatuko ordezkaria izan dugu NAIZ Irratian, ikuskizunen sektoreko teknikariek abiatu dituzten lanuzteez hitz egiteko. Lan hitzarmenaren negoziazioa berriz martxan jartzea eta ordutegiak aldez aurretik ezagutzeko aukera izatea eskatu dute. Ikuskizunen sektoreko teknikariek greba eguna izan dute Gasteizen, Teknikariok sindikatuak deituta. Behin-behinekotasuna, atsedenik gabeko lanaldi luzeak, jaiegunetako eta gaueko plusik eza eta kontziliaziorako zailtasunak salatu dituzte. Ander Tejerina sindikatuko ordezkariak azaldu ditu mobilizazioaren arrazoiak NAIZ Irratian. (Ander Tejerina, Teknikariok sindikatuko ordezkaria. / Endika Portillo | Foku)
Tejerinaren esanetan, teknikarien jarduna «nahiko lan prekarioa» da, neurri batean sektorearen beraren ezaugarrien ondorioz. Lana data eta garai jakin batzuetan pilatzen dela azaldu du, bereziki udan eta jaietan, eta zuzeneko ikuskizunetan gauetan lan egitea ohikoa dela. «Ordutegiak oso gogorrak dira, eta kontziliazioa egiteko aukera oso urria da», nabarmendu du. Lehen piketea Gasteizko Felix Petite antzokiaren aurrean egin dute. Sindikatuko kideak azaldu du sektorea oso atomizatuta dagoela, enpresa txiki ugariz osatuta. Horrek langileen arteko harremanak eta antolakuntza zailtzen dituela esan du: «Elkarren arteko lotura oso txikia da, bai enpresen artean, bai langileen artean; horregatik, asko kostatu zaigu honaino iristea». Gasteizko jaien hasieraren biharamuna aukeratu dute lehen greba egunerako. Abuztuaren 14an eta 26an beste bi lanuzte egingo dituzte, Donostiako eta Bilboko jaiekin bat eginez. Teknikariek jai eta kultur ekitaldietan duten garrantzia ikusarazi nahi dute horrela.
LAN HITZARMENAREN NEGOZIAZIOA, ETENDA
Grebaren arrazoi nagusia lan hitzarmen kolektiboaren negoziazioa etenda egotea dela azaldu du Tejerinak. «Hitzarmen kolektibo batek gure baldintzak arautuko lituzke, baina sektore osoan ere eragingo luke», adierazi du. Teknikariak kultura eta jaien sektoreko atal bat baino ez direla gogorarazi du, prekaritatea beste esparru batzuetan ere zabaldua baitago. «Ez da soilik teknikarien arazoa; artistengan eta sektoreko beste langileengan ere badago prekaritatea», esan du. Dena den, beraiek enpresak presionatzen eta antolatzen ari direla nabarmendu du, lan baldintzak arautuko dituen hitzarmena lortzeko. Bi urte eta erdi daramatzate patronalarekin negoziatzen. Zenbait arlotan akordioak lortu dituzte, besteak beste hitzarmenaren aplikazio eremuan eta lan kategorietan. Desadostasun nagusia, ordea, kontziliazioarekin lotutako gaietan dago: lan egutegietan, txandetan eta ordutegietan. Maiatzaren 15ean egindako grebaz geroztik patronalarekin izan duten komunikazioa «oso eskasa» izan dela ere esan du.
ERAKUNDE PUBLIKOEN ETA TXOSNEN ARTEKO ALDEA
Tejerinak erakunde publikoen eta txosnaguneen jarreren arteko aldea nabarmendu du. Haren esanetan, Gasteizko Udalak enpresei ohartarazi die emanaldiak egiten ez badituzte zigorrak jaso ditzaketela. Txosnek, aldiz, elkartasuna adierazi eta eguneko emanaldi guztiak bertan behera utzi dituzte. Artistek ere grebarekiko elkartasuna adieraz dezaketela esan du, emanaldiak bertan behera utzita edo oholtza gainean mezuak zabalduz. «Artistak figura publikoak dira, eta emanaldi bat bertan behera uzten dutenean izugarri eskertzen diegu, guretzat oso garrantzitsua delako», azaldu du.
«HAUSNARTU ZERGATIK EZ DAGOEN KONTZERTURIK»
Herritarrei ere mezua helarazi die Teknikariok sindikatuak. «Gaur gustuko duten musikaria ikusi ezin badute, hausnartu dezatela zergatik ez dagoen kontzerturik», eskatu du Tejerinak. Ikuskizunen atzean dauden langileen baldintzetan pentsatzeko deia egin du: «Jendeak minutu bat hartzea gustatuko litzaiguke, eta galdetzea ea langile hauek hain gaizki ote dauden, ea benetan arrazoiak dituzten greba egiteko». Azken finean, teknikariek ikuskizunari zerbitzua ematen diotela azaldu du, baina azken hartzailea publikoa dela. Horregatik, grebak herritarren artean hausnarketa eragitea espero dute.
SEKTORE OSOAN ERAGINA IZAN DEZAKEEN AKORDIOA
Patronalak argudiatzen du sektoreak ezin duela teknikariek eskatzen duten aurreikuspenarekin funtzionatu. Izan ere, langileek ordutegiak aldez aurretik ezagutzeko, enpresek bezeroen informazioa lehenago jaso beharko lukete; eta bezero horiek, askotan, erakunde publikoak edo sustatzaileak dira. «Hau kate bat da», azaldu du Tejerinak. Hitzarmenak ez luke soilik langileen eta enpresen arteko harremana aldatuko, baizik eta sektore osoaren funtzionamendua. Greba deialdiak teknikarien egoera ikusarazteko balioko duela espero dute. «Uste dut jendearengana heltzea lortuko dugula, bai komunikabideen bidez, bai emanaldiak bertan behera geratzearen bidez», amaitu du Tejerinak. (naiz-baskultur)
(2026-08-02)
IKUSKIZUNEN SEKTOREKO GREBA
Ikuskizunen sektoreko langileek deitutako greba dela eta, bertan behera utzi dituzte Gasteizko jaietan (abuztuaren 5ean), Donostian (hilaren 14an) eta Bilbon (26an) txosnetan antolatutako kontzertuak, antolatzaileek Europa Press agentziari jakinarazi diotenez. Aipatu sektoreko langileek –Teknikariok, ESK, LAB, UGT, ELA eta CCOO sindikatuen babesarekin– greba-egun berriak iragarri zituzten uztailaren 21ean, hiru hiriburuetako jaiegunekin bat eginez (abuztuaren 5ean Gasteizen, abuztuaren 14an Donostian eta abuztuaren 26an Bilbon); horren bidez, sektorean egun bizi duen prekarietatea salatu, enpresaburuek lehen hitzarmen kolektiboa blokeatu izana gaitzetsi eta lan-baldintza duinak exijitu nahi dituzte. (Greba deialdi berriaren aurkezpena, Arriagan. / Oskar MATXIN EDESA | FOKU)
Greba-egunak Bilboko Arriaga plazan egindako ekitaldi publiko batean iragarri ziren; bertan, aisialdi-sektoreko langileekin batera, Gasteizko Txosna Batzordeko, Donostiako Piratetako eta Bilboko Konpartsetako ordezkariak izan ziren. Talde horiek publikoki adierazi zuten langileen aldarrikapenekiko babesa, «sektoreko arazoen eta baldintza prekarioen berri zuzena» baitute, «enpresaburuek ukatu egiten badituzte ere». Hiru hirietako txosna batzordeetako ordezlakariek grebaren deitzaileei baieztatu diete, haien eskariekin bat eginez, bertan behera utziko dituztela Arabako hiriburuko La Blanca jaietan hilaren 5erako, Donostiako Aste Nagusian hilaren 14korako eta Bilboko Aste Nagusian hilaren 26korako aurreikusitako kontzertuak. (naiz-baskultur)
(2026-08-01)
TURISMOAREN AURTENGO HIRU GAIAK
Araba, Bizkaia edo Gipuzkoako udalerri batek gutxienez 750 lo-leku baldin baditu turismora bideratuta, edo 5.000 biztanle baldin baditu eta intentsitate turistiko jakin bat badu, gau bakoitzeko kantitate gehigarri bat ordainarazi ahalko dio udalak turistari. Horixe da tasa turistikoa, datorren urtean aplikatuko dena. Bildutako dirua turismo zerbitzuak hobetzera bideratuko dela esaten da. Munduan herrialde ugarik egiten dute. (2020an egindako erreportaje bateko irudia. Tasa turistikoaren aplikaziora mugatu dute eztabaida EAEko erakundeek. Soluziotzat aurkeztu da ia-ia, turismoaren auzian ez baita erakundeen aldetik besterik aipatu. Turismoak dagoeneko eragin dituen eta oraindik ere eragingo dituen kalte ekonomiko eta sozialei buruz ez da analisirik egin, ezta ingurumenean sortutako arazoei buruz ere. Ez da aurreikusten, adibidez, tasa turistikoren dirua kalte horien konponketara bideratzea. Tasak ez ditu, gainera, turistak uxatuko. Bizilagunekin taldeak salatu duenez, Donostian, adibidez, gau bat igarotzeak gutxienez 120 euro balio baditu, inork ez dio bidaiari uko egingo euro bat, bi edo hiru euro gehiago pagatzeagatik. (Dos Por Dos / ARGIA CC BY SA)
2030EKO FUTBOL MUNDIALA
Bilbok eta Donostiak “hautagaitza bateratua” aurkeztu dute egoitza bakar izateko. Ez dirudi eskaintza FIFAren gustukoa izango denik. Datozen hilabeteetan jakingo da. Lotsaizun nazionala zatekeen hemengo erakundeek FIFAren berezko baldintza guztiak onartzea. Besteak beste, FIFAk “zerga salbuespena” nahi du, hau da, gastu guztiak ogasunari ordaintzetik salbuetsita egotea; eta hiriaren kontrol erabatekoa izatea, ikusle aldetik “konpetentzia” egin ahal dioten ekintza guztiak ezeztatzeko gaitasuna izatea. Horrez aparte, milioika eurotako inbertsioa eskatzen du, aireportuen ordutegiak moldatu eta azpiegitura handiak kasik horretara mugatzea, estadioen barnealdeak eta kanpoaldeak futbolari bideratzea, hiriko mugikortasuna aldatzea, Poliziaren segurtasuna biderkatzea...
AZPIEGITUREN HANDITZEA
Urte honen amaieran zabalduko da Donostiako metroa, Kontxaren badiaraino iritsiko dena. Horri AHT-a batuko balitzaio, madrildarra hiru ordutan legoke Santa Klara irlari begira. Baina hori ez da hain erruz gertatuko, adibidez Algortako (Bizkaia) portuan dagoeneko gertatzen den bezala. Ehundik gora gurutzontzi jasoko ditu uda honetan; urtez urte gehiago, eta turista gehiago dakartzatenak. Kolpean herrira 7.000 turista jaisteak eragiten duen kaosa benetan handia dela salatzen dute bizilagunek. Bada, handiagoa izango da, portua handitzeko asmotan baitira, gero eta gurutzontzi gehiago jasotzeko. Nabarmen handituko dena, epe motzean, Loiuko (Bizkaia) aireportua izango da. Espainiako AENAk du aireportuen eskumena (%51ean enpresa publikoa da, eta gainontzekoa pribatua), eta badirudi penintsularen iparraldeko erreferentziazko aireportu gisa daukala Loiukoa. Ia-ia bikoiztu egingo da. Datozen bost urteetan, sei pasagune izatetik 11ra pasatuko da, eta urtean zazpi milioi bidaiari jasotzetik hamahiru milioi izatera. Gai horretan dezente gehiago sakondu du Daniel Pardok elkarrizketa honetan. (argia-baskultur)
(2026-07-29)
ZUBIETAKO MAKROKARTZELA
Akats teknikoek ezohiko tenperatura altuak eta oinarrizko produktuak erosteko txartelek edo telefonoek ez funtzionatzea eragin dute. Ekainean inauguratu zuten presondegi berria. Ekainaren 17an Martuteneko espetxe zaharreko preso gehienak Zubietako makropresondegi berrira lekualdatu zituztenetik. Lehenago, proiektuak hainbat hutsune zituela salatu zuten hainbat gizarte-eragilek. Bada, hainbat irregulartasun atera dira argitara jada, eta urraketa horiek zuzenean eragin diete presoen oinarrizko eskubideei.
Alde batetik, ezohiko tenperatura altuak pairatu dituzte kartzelan. Izan ere, iragan asteko muturreko beroaldiaren erdian, aire egokituko sistemak huts egin zuen, eta dutxetatik ez zen ur freskorik ateratzen. Hala, preso dauden pertsonek salatu dute azala kiskali egin zaiela. Gainera, beroaldian zehar, dutxa ugarik ez zuten funtzionatzen. Horri guztiari garbiketa-zerbitzuaren egoera gehitu zaio, jakinarazi baitute Gizarteratze Zentroan ez dituela inork garbitzen azpiegiturak. Bestalde, kartzela osoan zehar hainbat akats informatiko izan dira, eta pabiloi arteko telefonoek, adibidez, ez dute egoki funtzionatzen. Zubietako makropresondegi berria moduluka banatuta dago, eta kartzelariek telefonoak erabili beharko lituzkete haien artean komunikatzeko. Beste akats baten ondorioz, presoek ezin izan dituzte oinarrizko produktuak erosi kartzelan, erosketak egiteko txartel elektroniko batzuk banatu baitizkiete; baina, orain artean, horiek ez dute funtzionatu. Makropresondegia lehenbailehen ireki ahal izateko, "behar gabe prozedurak azkartu eta inprobisatu" dituztela salatu dute kartzelazainen izenean hitz egin duten sindikatuek.
45,5 MILIOI EURO
Makropresondegi berria eraikitzeko 45,5 milioi euro bideratu dituzte Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak. Azken hilabeteotan, Maria Jesus San Jose (PSE-EE) Justizia eta Giza Eskubideen sailburuak eta Denis Itxaso (PSE-EE) Etxebizitza Sailburuak Zubietako egitasmoa "euskal espetxe ereduaren" ikur dela adierazi dute, eta eredu hori "gizarteratzean" nahiz "bizikidetzan" oinarritzen dela. Bada, ireki eta lehen bi asteotako gertakariek agerian utzi dute eredu horrek barne hartzen duela presoen oinarrizko eskubideen urraketa. (argia-baskultur)
https://www.argia.eus/albistea/zubietako-makrokartzela-berriko-presoen-eskubideak-nabarmen-urratu-dituzte-dagoeneko
IRUDIAK:
(*) Prentsa aktuala
(LEHEN ARGITALPENA BASKULTUR.INFO 2026-07-29)
